Pokémon Go oyuncularının yıllardır yaptığı milyarlarca çevre taraması, askeri drone ve robotların GPS olmadan yön bulmasını sağlayan bir yapay zeka modelinin eğitiminde kullanıldı. İşte tüm detaylar.
Pokémon Go oyuncularının 2021’den bu yana yaptığı yaklaşık 30 milyar çevre taraması, askeri drone ve robotların GPS sinyali olmadan yön bulmasını sağlayan bir yapay zeka navigasyon modelinin temel eğitim materyali oldu. Hollanda’nın saygın gazetesi Trouw’un haziran 2026 başında yayımladığı araştırmacı rapor, bu verilerin ABD merkezli savunma şirketi Vantor’un insansız hava araçları için geliştirdiği sistemle doğrudan bağlantılı olduğunu ortaya koydu.
Pokémon Go Tarama Verileri Nasıl Toplandı?
Pokémon Go, 2021 yılında oyuna eklenen bir güncellemeyle “AR Haritalama” özelliğini devreye aldı. Bu özellik sayesinde oyuncular, PokéDuraklarda ve Spor Salonlarında telefonlarının kamerasıyla çevrelerini 20-30 saniyelik videolarla tarayarak oyun içi ödüller kazanabiliyordu. Niantic’in kendi yardım sayfalarında da belirtildiği üzere, tarama sırasında oyunculardan nesnenin etrafında yürümeleri, farklı açılardan ve farklı hava koşullarında çekim yapmaları isteniyordu.
Bu taramalar gönüllülük esasına dayanıyordu ve oyuncular ayrı bir izin vererek katılım sağlıyordu. Ancak kabul edilen hizmet şartları, Niantic’e “devredilebilir ve alt lisanslanabilir” bir kullanım hakkı tanıyordu. Yani toplanan görüntüler üçüncü taraflara satılabilir veya lisanslanabilir durumdaydı. Oyuncuların büyük çoğunluğu bu maddeleri okumadan “Kabul Et” butonuna bastı.
30 Milyar Tarama Ne İşe Yaradı?
Niantic, milyonlarca oyuncudan toplanan bu devasa veri setini kullanarak dünyanın son derece ayrıntılı bir 3 boyutlu dijital haritasını oluşturdu. Bu harita, şirketin geliştirdiği Görsel Konumlandırma Sistemi’nin (VPS) temelini oluşturdu. VPS, GPS uydularından gelen sinyaller yerine kameranın gördüğü çevresel unsurları (binalar, tabelalar, heykeller, kaldırım taşları gibi) önceden oluşturulmuş 3D haritayla eşleştirerek konumu santimetre hassasiyetinde belirleyebiliyor.
Niantic Spatial CTO’su Brian McClendon’ın açıklamalarına göre, şirketin dünya genelinde bir milyondan fazla noktada son derece hassas konum belirleme kapasitesi bulunuyor. Her bir nokta için farklı açılardan, günün farklı saatlerinde ve farklı hava koşullarında çekilmiş binlerce görüntü mevcut. MIT Technology Review’da yer alan haberlere göre bu veriler, GPS’in güvenilir olmadığı kentsel alanlarda robotların hassas navigasyonu için kullanılmaya başlandı.
Niantic Spatial ve Vantor Ortaklığı Ne Anlama Geliyor?
Niantic, 2025 yılında oyun bölümünü (Pokémon Go dahil) Suudi Arabistan sermayeli Scopely şirketine 3,5 milyar dolara sattı. Satışın ardından şirket, “Niantic Spatial” adıyla yeni bir yapı kurarak coğrafi uzamsal yapay zeka ve haritalama teknolojilerine odaklandı. Niantic Spatial, 250 milyon dolar sermaye ile yola çıktı ve elinde yıllardır biriken devasa tarama arşivi kaldı.
Aralık 2025’te Niantic Spatial, eski adıyla Maxar Intelligence olan ABD merkezli savunma ve istihbarat firması Vantor ile stratejik bir ortaklık duyurdu. Bu ortaklığın amacı, Niantic Spatial’ın yerden toplanan VPS teknolojisini Vantor’un hava platformları için geliştirdiği “Raptor” navigasyon yazılımıyla birleştirmekti. Raptor, drone’ların kendi kameralarını ve Vantor’un 100 milyon kilometrekareden fazla alanı kapsayan 3D arazi verileriyle eşleştirerek GPS olmadan 10 metreden daha az hata payıyla konum belirlemesini sağlıyor.
Entegre sistemin erken testlerinde, GPS’e kıyasla konum hatasında yüzde 70’e varan azalma sağlanarak yaklaşık 1,5 metre hassasiyete ulaşıldığı açıklandı. Mart 2026’da Londra’da düzenlenen DGI 2026 konferansında iki şirket bu sonuçları birlikte sundu.
Türkiye’de Milyonlarca Kişi Bu Oyunu İndirmişti
Pokémon Go, 2016 yılında Türkiye’de de büyük bir çılgınlık yaratmıştı. Sözcü gazetesinin haberine göre, Türkiye’de milyonlarca kişi tarafından indirilen oyun, sokaklarda telefon kamerasıyla Pokémon avcılığı yapan kalabalıklar oluşturmuştu. Oyun, İran ve Çin’de “milli güvenlik” gerekçesiyle tamamen yasaklanmıştı; ancak Türkiye’de böyle bir yasak uygulanmadı.
Türkiye’nin mobil oyun pazarı 2025 yılında yüzde 6 büyüyerek 347 milyon dolara ulaştı. Ancak konum tabanlı oyunlar kategorisinde gelir bir önceki yıla göre yüzde 69,7 oranında düştü. Bu düşüşe rağmen, Pokémon Go’nun Türkiye’deki aktif oyuncu tabanı yıllarca önemli bir büyüklüğe sahipti ve Türk oyuncuların yaptığı taramalar da bu 30 milyarlık veri havuzuna katkı sağlamış olabilir.
Niantic ve Vantor Ne Diyor?
Trouw’un haberi dünya genelinde büyük yankı uyandırdıktan sonra hem Niantic Spatial hem de Vantor açıklama yapmak zorunda kaldı. IGN’e konuşan Niantic Spatial sözcüsü, Pokémon Go taramalarının şirketin temel yapay zeka modellerinin “erken bir versiyonunu” eğitmek için kullanıldığını kabul etti. Ancak şu anda Vantor ile yapılan anlaşma kapsamında Pokémon Go verilerinin paylaşılmadığını vurguladı.
Sözcü ayrıca şu detayı paylaştı: “30 milyar” rakamı yalnızca Pokémon Go’dan değil, Ingress dahil tüm Niantic oyunlarından gelen taramaları kapsıyor ve her yüklenen videonun yüzlerce ayrı karesini de ayrı ayrı sayıyor. Scopely’nin Pokémon Go’yu devralmasının ardından AR tarama özelliği tamamen kaldırıldı ve Niantic Spatial ile veri paylaşımı sona erdi.
Vantor ise Trouw’a verdiği yanıtta “oyun verisi kullanmadıklarını” söyledi. Ancak askeri kullanım için devreye alınacak navigasyon modelinin geçmişte Pokémon Go taramalarıyla eğitilip eğitilmediği sorusuna net yanıt vermekten kaçındı. Vantor’un Şubat 2026’da ABD Ordusu ile 217 milyon dolara varan bir eğitim yazılımı sözleşmesi imzaladığı da kamuoyuyla paylaşıldı.
Sivil Verinin Askeri Kullanımı: Etik Tartışma
Bu olay, mobil oyunlardan toplanan verilerin tamamen farklı alanlarda nasıl kullanılabileceğine dair önemli bir örnek oluşturdu. Delft Teknoloji Üniversitesi’nden etik profesörü Jeroen van den Hoven, yapay zeka modelleri bir kez eğitildikten sonra hangi verilerin modelin içinde olduğunu kanıtlamanın “neredeyse imkansız” hale geldiğini belirtti.
Dijital Haklar İzleme Grubu Politika Başkanı Tom Sulston, kullanıcıların uzun yasal metinleri okumadığını ve ücretsiz servislerin aslında kullanıcıları birer ürün olarak gördüğünü hatırlattı. Sydney Üniversitesi’nden Dr. Rob Nicholls ise durumun “buzdağının görünen kısmı” olduğunu söyleyerek, geçmişte Strava fitness uygulamasının verilerinin de gizli askeri tesislerin konumunu ifşa etmek için kullanıldığını anımsattı.
Türkiye’de yürürlükte olan 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), kişisel verilerin belirlenen amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü işlenmesini öngörüyor. Ancak yurt dışı merkezli uygulamalarda bu tür verilerin üçüncü taraflara aktarılması konusu, uluslararası hukuki boşluklar nedeniyle tartışmalı olmaya devam ediyor.
GPS’siz Navigasyon Teknolojisi Nasıl Çalışıyor?
Niantic Spatial’ın geliştirdiği VPS 2.0, iki farklı modda çalışıyor. Daha önce taranmış bölgelerde altı serbestlik dereceli (6DoF) konumlandırma ile santimetre hassasiyetinde konum belirleyebiliyor. Taranmamış bölgelerde ise üç serbestlik dereceli (3DoF) konumlandırma ile GPS olmadan bile güvenilir yön ve konum bilgisi sunabiliyor.
Sistem, cihazın kamerasından gelen canlı görüntüleri ivmeölçer, manyetometre ve LIDAR gibi sensör verileriyle birleştirerek çalışıyor. Önceden oluşturulmuş 3D haritayla eşleşme sağlandığında, otonom bir platform (drone, robot veya arazi aracı) taranmış bir bölgeye girdiğinde otomatik olarak daha hassas konumlandırma moduna geçiyor.
Bu teknoloji yalnızca askeri alanda değil, sivil alanda da kullanılmaya başlandı. Niantic Spatial, teslimat robotu şirketi Coco Robotics ile de çalışarak GPS’in zayıf kaldığı yoğun şehir merkezlerinde robotların hassas navigasyonunu sağlıyor.
Oyuncular İçin Bu Ne Anlama Geliyor?
Pokémon Go hâlâ dünya genelinde 100 milyonu aşkın benzersiz oyuncuya sahip ve aylık 20 milyondan fazla haftalık aktif kullanıcısıyla mobil oyun dünyasının devleri arasında yer alıyor. Oyunun toplam indirme sayısı 700 milyonu geçti ve bugüne kadar 6 milyar doların üzerinde gelir elde etti.
Scopely’nin devraldığı yeni dönemde AR tarama özelliği kaldırıldı ve Niantic Spatial ile veri paylaşımı tamamen kesildi. Bu nedenle şu anda oyunu oynayan kullanıcıların yeni tarama verileri askeri veya ticari amaçlarla kullanılmıyor. Ancak geçmişte yapılmış taramalar zaten modelin eğitiminde kullanıldı ve yapay zeka modelleri bir kez eğitildikten sonra bu veriler geri alınamıyor.
Niantic Spatial’ın gizlilik portalı üzerinden veri silme talebi göndermek mümkün. Ayrıca gelecekte benzer durumlarla karşılaşmamak için herhangi bir uygulamada AR tarama özelliklerini etkinleştirmeden önce hizmet şartlarını dikkatlice incelemek önem taşıyor.
Merak Edilenler
Pokémon Go hâlâ veri topluyor mu?
Hayır. Scopely’nin oyunu devralmasının ardından AR tarama özelliği tamamen kaldırıldı ve Niantic Spatial ile veri paylaşımı sona erdi. Şu anda oyunu oynamak bu tür bir veri toplanmasına yol açmıyor.
Taramalar zorunlu muydu?
Hayır. AR Haritalama görevleri tamamen isteğe bağlıydı ve yalnızca 20. seviye üzerindeki oyunculara sunuluyordu. Çocuk hesaplarına sahip eğitmenler bu görevleri alamıyordu. Ancak oyun içi ödüller sunularak katılım teşvik ediliyordu.
Verilerim doğrudan askeri sistemlere mi gitti?
Niantic Spatial, ham tarama verilerinin doğrudan Vantor’a paylaşılmadığını belirtiyor. Taramalar, şirketin kendi yapay zeka modellerinin eğitiminde kullanıldı. Bu modeller daha sonra Vantor ortaklığı kapsamında askeri navigasyon sistemlerine entegre ediliyor.
Geçmiş taramalarımı sildirebilir miyim?
Niantic Spatial’ın gizlilik portalı üzerinden veri silme talebi gönderilebilir. Ancak yapay zeka modeli zaten eğitildiği için, silinen ham verilerin model üzerindeki etkisi geri alınamaz.
